Znęcanie się nad zwierzęciem — jak zgłosić, żeby ktoś naprawdę zareagował

Pies na łańcuchu bez budy i wody, kot zamknięty w pustym mieszkaniu, koń bez pomocy. Znęcanie się nad zwierzęciem jest przestępstwem, a zgłosić je może każdy. Problem w tym, że telefon „ktoś tu źle traktuje psa” często kończy się niczym — pisemne zawiadomienie z konkretami działa zupełnie inaczej.

Gotowe pismo do tej sprawy: Zawiadomienie o podejrzeniu znęcania się nad zwierzętami — wzór DOCX →

Co jest znęcaniem w rozumieniu przepisów

Ustawa o ochronie zwierząt wymienia wprost sytuacje uznawane za znęcanie. To m.in. bicie, głodzenie i odmawianie wody, trzymanie na uwięzi w sposób powodujący cierpienie, utrzymywanie w niewłaściwych warunkach — bez schronienia przed zimnem i upałem, w brudzie, w ciasnocie — porzucenie oraz zaniechanie leczenia.

To przestępstwo ścigane z urzędu. Znaczy to, że po zgłoszeniu organy mają obowiązek sprawdzić sprawę niezależnie od tego, czy ktokolwiek składa wniosek o ściganie i czy zna zgłaszającego.

Kary są realne — ustawa przewiduje karę pozbawienia wolności, surowszą, gdy sprawca działał ze szczególnym okrucieństwem. Sąd może też orzec zakaz posiadania zwierząt, nawiązkę na cel związany z ochroną zwierząt i przepadek zwierzęcia. Aktualne wysokości sprawdź w przepisach, bo bywały zmieniane.

Zwierzę w bezpośrednim niebezpieczeństwie

Jeżeli zwierzę jest ranne, zamknięte w nagrzanym aucie albo w stanie zagrażającym życiu — dzwoń na 112. W przypadkach niecierpiących zwłoki przepisy pozwalają odebrać zwierzę natychmiast: robi to policjant, strażnik gminny albo przedstawiciel uprawnionej organizacji społecznej, a decyzję wydaje później wójt, burmistrz lub prezydent miasta.

Jak napisać zawiadomienie, którego nie da się zbyć

Opisz fakty, nie oceny. Zamiast „sąsiad znęca się nad psem” napisz: „od 3 do 20 września pies przebywa na łańcuchu o długości ok. 1,5 m, bez budy, miska z wodą była pusta podczas obserwacji 5, 7 i 12 września”.

Podaj daty i godziny. Kilka powtarzających się obserwacji jest mocniejsze niż jedna.

Dołącz dowody. Zdjęcia i nagrania z datą, jeśli da się je zrobić legalnie z przestrzeni publicznej albo własnej posesji. Wskaż świadków z imienia i nazwiska, jeśli zgodzą się zeznawać.

Wskaż dokładny adres i opisz, gdzie dokładnie zwierzę przebywa.

Poproś o informację o sposobie załatwienia sprawy. Jako zawiadamiający masz prawo dowiedzieć się, czy wszczęto postępowanie.

Gdzie wysłać i co dalej

Zawiadomienie składasz na policji albo w prokuraturze — osobiście, pocztą lub elektronicznie. Kopię warto wysłać do gminy, bo to wójt, burmistrz albo prezydent wydaje decyzję o odebraniu zwierzęcia, oraz do organizacji ochrony zwierząt działającej w okolicy.

Organizacje społeczne, których statutowym celem jest ochrona zwierząt, mogą w takich sprawach działać jak pokrzywdzony — składać wnioski dowodowe i zaskarżać odmowę wszczęcia. Zgłoszenie do organizacji to więc nie tylko prośba o interwencję, ale i realne wsparcie procesowe.

Jeżeli dostaniesz odmowę wszczęcia albo umorzenie, sprawdź pouczenie w piśmie — bywa, że przysługuje zażalenie, a organizacja działająca w sprawie może je złożyć.

Porzucone zwierzę to osobna sprawa

Porzucenie zwierzęcia — zostawienie psa w lesie, kota na klatce, zwierząt w opuszczonym gospodarstwie — jest w ustawie wymienione wprost jako znęcanie. Zgłaszasz je tak samo, ale pilny jest jeszcze jeden adresat: gmina, bo to ona odpowiada za zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom z jej terenu.

W zgłoszeniu do gminy napisz, gdzie zwierzę przebywa, od kiedy, w jakim jest stanie i czy jest oznakowane (obroża, chip). Poproś o odbiór i zapewnienie opieki oraz o informację, do jakiego schroniska trafiło.

Jeżeli znasz osobę, która zwierzę porzuciła, napisz to w zawiadomieniu do policji i wskaż dowody — przy porzuceniu sprawcę udaje się ustalić częściej, niż się wydaje, choćby przez czip.

Najczęstsze pytania