Dziecko zniszczyło cudzą rzecz — kto za to płaci

Piłka w szybie, klucz po lakierze, rozbity telefon w szkole. Rodzic często słyszy, że „dzieci to dzieci”, a poszkodowany, że „przecież to dziecko”. Przepisy rozstrzygają to precyzyjnie, a granicą jest trzynaste urodziny.

Gotowe pismo do tej sprawy: Wezwanie za szkodę wyrządzoną przez dziecko — wzór DOCX →

Granica trzynastu lat

Kodeks cywilny stanowi, że małoletni, który nie ukończył trzynastu lat, nie ponosi odpowiedzialności za wyrządzoną szkodę. Nie znaczy to jednak, że szkody nikt nie naprawi.

Odpowiada wtedy osoba zobowiązana do nadzoru — rodzic, opiekun, a w czasie zajęć szkoła albo przedszkole. Co istotne, przepis przewiduje domniemanie winy w nadzorze: to nadzorujący musi wykazać, że obowiązkowi uczynił zadość.

Po ukończeniu trzynastu lat małoletni może odpowiadać samodzielnie, jeżeli można mu przypisać winę. Rodzic może odpowiadać obok niego — za własne zaniedbania w wychowaniu lub nadzorze.

Kto sprawował nadzór w tej chwili

To pierwsze pytanie w każdej takiej sprawie. Dziecko na podwórku pod opieką rodzica, na lekcji pod opieką nauczyciela, na wycieczce pod opieką organizatora, u sąsiadki — pod jej. Adresat wezwania zmienia się razem z odpowiedzią.

Jak dochodzić naprawienia szkody

Udokumentuj szkodę od razu: zdjęcia, świadkowie, kosztorys albo oferta naprawy, dowód zakupu zniszczonej rzeczy.

Porozmawiaj, ale potwierdź na piśmie. Wiele spraw kończy się ugodą sąsiedzką; warto spisać krótkie oświadczenie, w którym rodzic uznaje szkodę i deklaruje sposób jej naprawienia.

Wyślij wezwanie z kwotą, terminem i numerem rachunku, wskazując podstawę odpowiedzialności. Zaproponuj też zgłoszenie szkody do OC rodziców — dla nich to zwykle najwygodniejsze rozwiązanie.

Przy szkole: pismo kieruj do dyrektora placówki, a kopię do organu prowadzącego. Placówki mają własne ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej.

Częste sytuacje

Grupa dzieci, nie wiadomo które. Trudny przypadek dowodowy — pomagają nagrania i świadkowie. Czasem rodzice godzą się na proporcjonalny podział kosztów.

„Dziecko nie chciało”. Brak zamiaru nie zwalnia z odpowiedzialności za szkodę; przy nadzorze liczy się, czy był on należyty.

Szkoda wyrządzona Twojemu dziecku przez inne. Zasady są lustrzane — wezwanie kierujesz do rodziców lub placówki.

Rodzic odmawia zapłaty. Pozostaje pozew; roszczenie przedawnia się po trzech latach, a w razie szkody na osobie terminy bywają dłuższe.

Zajrzyj do polisy, zanim sięgniesz po portfel

Większość osób w tej sytuacji płaci z własnych pieniędzy, bo nie przychodzi im do głowy, że mają na to ubezpieczenie. Tymczasem OC w życiu prywatnym jest standardowym rozszerzeniem polisy mieszkania albo domu i bardzo często siedzi w umowie od lat, nieużywane. Obejmuje szkody, które domownicy wyrządzą osobom trzecim — w tym te wyrządzone przez dzieci.

Warto przeczytać dokładnie zakres. Część ubezpieczycieli wypłaca odszkodowanie za szkody wyrządzone przez dziecko także wtedy, gdy rodzic formalnie nie odpowiada, czyli gdy dziecko nie skończyło trzynastu lat i nadzór był należyty. To zapis dopisywany dobrowolnie, po to żeby uniknąć sporu z sąsiadem o coś, czego prawnie nikt nie musi pokrywać.

Zgłoszenie robi się tak samo jak przy każdej innej szkodzie: numer polisy, opis zdarzenia, dane poszkodowanego, zdjęcia. Ubezpieczyciel rozlicza się bezpośrednio z poszkodowanym. Jeżeli już zapłaciłeś, a dopiero potem znalazłeś polisę, zgłoś mimo to — zwrot wypłaconej kwoty też jest możliwy, o ile udokumentujesz płatność.

Szkoda w szkole, w przedszkolu i na wycieczce

Kiedy dziecko wyrządza szkodę w czasie zajęć, sytuacja zmienia się w jednym punkcie: obowiązek nadzoru przechodzi na tego, komu dziecko zostało powierzone. Za stłuczoną szybę w czasie przerwy nie odpowiada automatycznie rodzic, tylko szkoła — chyba że wykaże, że nadzór był prawidłowy.

W praktyce placówki mają własne ubezpieczenie OC i to do niego kieruje się roszczenie. Szkoła bywa niechętna, bo zgłoszenie szkody podnosi jej składkę, i zdarza się, że dyrekcja od razu wzywa rodziców do zapłaty. Nie ma obowiązku płacić na takie wezwanie. Poproś na piśmie o wskazanie ubezpieczyciela i numeru polisy oraz o protokół zdarzenia — to zwykle wystarcza, żeby sprawa poszła właściwą drogą.

Inaczej jest, gdy dziecko wyrwało się spod opieki wbrew zasadom, na przykład wyszło poza teren w czasie przerwy. Wtedy odpowiedzialność placówki bywa łatwiejsza do wykazania, nie trudniejsza — bo właśnie brak nadzoru umożliwił szkodę.

Ile realnie trzeba zapłacić

Poszkodowany może żądać przywrócenia stanu poprzedniego albo zapłaty — i to on wybiera. Wybór nie oznacza jednak dowolnej kwoty. Odszkodowanie ma pokryć stratę, a nie poprawić sytuację poszkodowanego. Za zarysowany sześcioletni samochód należy się koszt naprawy tego samochodu, a nie wartość nowego lakieru na nowym aucie.

Przy rzeczach używanych liczy się wartość z dnia szkody. Dwunastoletni telewizor, nawet sprawny, jest wart ułamek ceny zakupu, i taka jest podstawa rozliczenia. Jeżeli druga strona podaje kwotę z paragonu sprzed lat, poproś o wycenę albo o dwie oferty naprawy — sam ten wniosek zwykle urealnia żądanie.

Roszczenie o naprawienie szkody przedawnia się po trzech latach od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o tym, kto ją wyrządził, nie później niż po dziesięciu latach od zdarzenia. Jeśli od sprawy minęło kilka lat, a nikt nie występował z żądaniem na piśmie, warto to sprawdzić przed jakąkolwiek wpłatą.

Najczęstsze pytania