Ulgi w ZUS dla przedsiębiorcy — ulga na start, preferencyjny ZUS, mały ZUS plus i wakacje składkowe

Pełne składki ZUS to dla nowej albo małej firmy największy stały koszt. Ustawa przewiduje kilka ulg, które można łączyć po kolei — ale każda ma warunki, a pomyłka potrafi skończyć się zaległością z odsetkami. Oto jak je poukładać i co zrobić, gdy mimo wszystko zabraknie na składki.

Gotowe pismo do tej sprawy: Wniosek o rozłożenie zaległości ZUS na raty — wzór DOCX →

Ulga na start — pierwsze pół roku

Przez sześć pełnych miesięcy od rozpoczęcia działalności nie płacisz składek na ubezpieczenia społeczne. Płacisz wyłącznie składkę zdrowotną.

Z ulgi nie skorzystasz, jeżeli w ciągu ostatnich 60 miesięcy przed założeniem firmy prowadziłeś działalność gospodarczą albo jeśli świadczysz usługi na rzecz byłego pracodawcy w zakresie, w jakim wykonywałeś je na etacie w bieżącym lub poprzednim roku.

Pamiętaj o konsekwencji: w tym czasie nie podlegasz ubezpieczeniom społecznym, w tym chorobowemu. Brak zasiłku chorobowego i macierzyńskiego to realny koszt ulgi. Kto planuje w tym czasie rodzicielstwo, powinien to policzyć.

Preferencyjny ZUS i mały ZUS plus

Po uldze na start możesz przez 24 miesiące opłacać składki społeczne od obniżonej podstawy — ustalanej jako procent minimalnego wynagrodzenia. Obowiązują podobne wyłączenia jak przy uldze na start.

Następnie, jeżeli przychód z poprzedniego roku nie przekroczył ustawowego limitu, możesz przejść na mały ZUS plus: podstawa wymiaru zależy od dochodu, a ulga przysługuje łącznie przez 36 miesięcy w ciągu kolejnych 60 miesięcy prowadzenia firmy.

Przy każdym przejściu terminy zgłoszeń są kluczowe. Zwykle trzeba dokonać zgłoszenia do określonego dnia miesiąca — przegapienie terminu oznacza pełne składki za dany okres. Aktualne kwoty podstaw i limitów ZUS publikuje co roku.

Wakacje składkowe

Mali przedsiębiorcy mogą raz w roku kalendarzowym wybrać jeden miesiąc, za który nie płacą składek na ubezpieczenia społeczne. Składka zdrowotna pozostaje. Za ten miesiąc składki finansuje budżet państwa, więc okres się liczy — nie masz dziury w ubezpieczeniu.

Wniosek składa się elektronicznie przez PUE/eZUS, w miesiącu poprzedzającym miesiąc zwolnienia. Warunkiem jest m.in. niewielka skala firmy i opłacanie składek na zasadach ogólnych, preferencyjnych albo w ramach małego ZUS plus.

Najczęstszy błąd: złożenie wniosku w tym samym miesiącu, którego ma dotyczyć zwolnienie. Taki wniosek nie zadziała na bieżący miesiąc.

Gdy mimo ulg brakuje na składki

Niezapłacone składki rosną o odsetki za zwłokę, a po wysłaniu upomnienia ZUS może wszcząć egzekucję z rachunku bankowego. Co gorsza, spóźnienie wyłącza z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.

Dlatego lepiej działać, zanim zaległość urośnie. ZUS może na wniosek rozłożyć należność na raty albo odroczyć termin płatności. Po zawarciu układu ratalnego odsetki od rat są zwykle niższe niż przy zwykłej zaległości, a egzekucja jest wstrzymana.

Umorzenie składek jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach — gdy ściągnięcie należności jest niemożliwe albo gdy spłata pozbawiłaby dłużnika i rodzinę środków do życia. ZUS ocenia sytuację materialną, zdrowotną i rodzinną.

Najczęstsze pytania