Przedawnienie roszczenia o odszkodowanie — ile masz czasu i jak zatrzymać zegar

Trzy lata brzmią jak dużo, dopóki sprawa nie przeleży zimy w szufladzie. Przy szkodach termin liczy się inaczej, niż większość ludzi zakłada, a jedna z popularnych metod „przerywania” przedawnienia od 2022 roku już nie działa tak jak kiedyś.

Gotowe pismo do tej sprawy: Zawezwanie do próby ugodowej — wzór DOCX →

Od kiedy liczy się termin

Przy szkodzie z czynu niedozwolonego termin trzech lat biegnie od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. To dwa warunki razem — samo zauważenie szkody nie uruchamia zegara, jeżeli nie wiadomo, kto odpowiada.

Niezależnie od tego obowiązuje granica: roszczenie nie może przedawnić się później niż 10 lat od dnia zdarzenia wywołującego szkodę.

Jeżeli szkoda wynikła z przestępstwa — na przykład zniszczenia mienia albo pobicia — termin wynosi 20 lat od dnia popełnienia czynu, bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie.

Przy roszczeniach z umowy ubezpieczenia termin to co do zasady trzy lata, a jego bieg przerywa zgłoszenie roszczenia ubezpieczycielowi — do dnia doręczenia decyzji o przyznaniu albo odmowie świadczenia.

Koniec roku kalendarzowego

Termin przedawnienia kończy się w ostatnim dniu roku kalendarzowego, chyba że jest krótszy niż dwa lata. Trzyletnie roszczenie z marca 2024 przedawni się więc 31 grudnia 2027, a nie w marcu. To kilka miesięcy różnicy, o których warto wiedzieć — ale nie warto na nie liczyć.

Co zatrzymuje zegar

Przerwanie oznacza, że termin zaczyna biec od nowa. Przerywa go każda czynność przed sądem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia — przede wszystkim wniesienie pozwu — oraz uznanie roszczenia przez dłużnika.

Uznanie bywa proste: podpisane oświadczenie sprawcy szkody, ugoda, a czasem nawet wpłata części kwoty z opisem, którego dotyczy. Dlatego warto mieć takie oświadczenie na papierze.

Zawieszenie działa inaczej: termin nie biegnie przez pewien czas, a potem biegnie dalej — nie od zera. Od 30 czerwca 2022 r. tak właśnie działa zawezwanie do próby ugodowej oraz wszczęcie mediacji. Wcześniej zawezwanie przerywało bieg, dlatego wiele artykułów w internecie podaje dziś nieaktualną informację.

Praktyczny wniosek: jeżeli do końca terminu zostało kilka tygodni, nie kombinuj — składaj pozew. Zawezwanie i mediacja mają sens wtedy, gdy realnie liczysz na porozumienie.

Co zrobić, gdy termin ucieka

Ustal dokładną datę początkową i zapisz ją: dzień, w którym poznałeś szkodę i sprawcę. Przy sporze to od niej liczy się wszystko.

Wyślij wezwanie do zapłaty z terminem — samo w sobie nie przerywa biegu, ale bywa punktem wyjścia do ugody i dowodem w sądzie.

Rozważ oświadczenie sprawcy. Jeden podpis pod uznaniem długu resetuje termin i daje czas na spokojne ustalenia.

Nie licz na dobrą wolę po terminie. Po przedawnieniu dłużnik może odmówić zapłaty, a wobec konsumenta sąd uwzględnia przedawnienie z urzędu.

Najczęstsze pytania