Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron — na co uważać

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron jest najszybszym sposobem zakończenia pracy, ale ma skutek, o którym mało kto mówi przed podpisaniem: wpływa na prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

Nie znasz jeszcze daty rozwiązania umowy? Policz ją w narzędziu Kalkulator okresu wypowiedzenia umowy o pracę. Zajmuje minutę i uwzględnia zasadę, że okresy tygodniowe kończą się w sobotę, a miesięczne w ostatnim dniu miesiąca.

Rozwiązanie umowy za porozumieniem stron — jak działa

To najprostszy tryb przewidziany w Kodeksie pracy. Strony zgodnie oświadczają, że kończą stosunek pracy, i same ustalają datę — może być jutro, może być za trzy miesiące.

Nie obowiązują tu okresy wypowiedzenia ani ich reguły liczenia. Nie działają też okresy ochronne: porozumienie można zawrzeć w czasie zwolnienia lekarskiego, urlopu, a nawet w ciąży.

Porozumienie wymaga zgody obu stron. Pismo zatytułowane „rozwiązanie umowy za porozumieniem stron” złożone jednostronnie jest w istocie propozycją — druga strona może ją przyjąć albo odrzucić. Jeżeli odrzuci, umowa trwa dalej.

Forma pisemna jest wskazana ze względów dowodowych, choć samo porozumienie może dojść do skutku również ustnie.

Skutek, o którym mało kto mówi: zasiłek dla bezrobotnych

To najważniejsza rzecz do przemyślenia przed podpisaniem i najczęstsza przyczyna późniejszego żalu.

Co do zasady osoba, która rozwiązała stosunek pracy za porozumieniem stron, nabywa prawo do zasiłku dopiero po upływie 90 dni od zarejestrowania się w urzędzie pracy. Przy zwykłym wypowiedzeniu przez pracodawcę takiej karencji nie ma.

Od tej zasady są wyjątki — między innymi porozumienie zawarte z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a także przypadki upadłości, likwidacji lub zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn leżących po stronie pracodawcy.

Praktyczny wniosek: jeżeli pracodawca proponuje porozumienie zamiast wypowiedzenia z przyczyn go dotyczących, poproś o wpisanie tej przyczyny do treści porozumienia. Ten jeden zapis potrafi zdecydować o trzech miesiącach bez świadczenia.

Kiedy porozumienie się opłaca, a kiedy nie

Opłaca się, gdy masz już nową pracę i zależy Ci na szybkim odejściu bez trzymiesięcznego okresu wypowiedzenia, gdy negocjujesz odprawę albo inne świadczenie w zamian, albo gdy chcesz uniknąć rozwiązania dyscyplinarnego i zapisu o nim w świadectwie pracy.

Nie opłaca się, gdy liczysz na zasiłek zaraz po odejściu, gdy pracodawca proponuje je zamiast zwolnienia grupowego z odprawą, oraz gdy podejrzewasz, że wypowiedzenie byłoby wadliwe — bo po podpisaniu porozumienia droga do sądu jest praktycznie zamknięta.

Ten ostatni punkt jest kluczowy. Od wypowiedzenia można się odwołać w ciągu 21 dni i podważyć jego przyczynę. Podpisane porozumienie da się wzruszyć tylko wyjątkowo — powołując się na wady oświadczenia woli, na przykład groźbę albo błąd. To znacznie trudniejsza droga.

Jeśli więc pracodawca naciska na porozumienie w sytuacji, w której zwolnienie budzi Twoje wątpliwości, warto najpierw sprawdzić, czy nie lepiej przyjąć wypowiedzenie i rozważyć odwołanie.

Najczęstsze pytania

Zasiłek dla bezrobotnych — ukryty koszt porozumienia

Porozumienie stron jest najwygodniejszym trybem rozwiązania umowy i najczęściej proponowanym przez pracodawców. Ma jednak konsekwencję, o której mało kto mówi przy podpisywaniu.

Osoba, która w okresie 6 miesięcy przed rejestracją w urzędzie pracy rozwiązała stosunek pracy za porozumieniem stron, nabywa prawo do zasiłku dopiero po upływie 90 dni od dnia rejestracji. Okres pobierania zasiłku ulega o te dni skróceniu.

Od tej zasady są wyjątki. Karencji nie stosuje się, gdy porozumienie nastąpiło z powodu upadłości, likwidacji pracodawcy albo zmniejszenia zatrudnienia z przyczyn dotyczących zakładu pracy, a także gdy powodem była zmiana miejsca zamieszkania.

Praktyczny wniosek: jeżeli pracodawca proponuje porozumienie, a rzeczywistym powodem jest redukcja etatów, warto zadbać, żeby przyczyna została zapisana w treści porozumienia. To jedno zdanie decyduje o trzech miesiącach bez zasiłku.

Czy podpisane porozumienie da się cofnąć

Co do zasady nie. Porozumienie jest czynnością dwustronną, więc jednostronne odwołanie nie wywołuje skutku — potrzebna jest zgoda drugiej strony.

Istnieje jednak droga wyjątkowa: uchylenie się od skutków oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu albo groźby (art. 84 i 87 Kodeksu cywilnego w związku z art. 300 Kodeksu pracy). Oświadczenie o uchyleniu się składa się na piśmie, w terminie roku od wykrycia błędu albo od ustania stanu obawy.

Groźba musi być bezprawna i poważna. Zapowiedź zwolnienia dyscyplinarnego, gdy podstawy do niego istniały, nie jest groźbą bezprawną. Taka sama zapowiedź, gdy podstaw nie było i chodziło wyłącznie o wymuszenie podpisu, już może nią być.

Ciąża, o której pracownica nie wiedziała

Orzecznictwo dopuszcza uchylenie się od skutków porozumienia przez pracownicę, która w chwili jego zawarcia nie wiedziała, że jest w ciąży. Uznaje się to za działanie pod wpływem błędu co do stanu, który ma istotne znaczenie dla decyzji o rozstaniu z pracodawcą. Termin liczy się od dnia dowiedzenia się o ciąży, a oświadczenie trzeba złożyć na piśmie.

Co wpisać, żeby uniknąć sporu

Dobre porozumienie zawiera: datę rozwiązania umowy, tryb (art. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracy), przyczynę — jeżeli leży po stronie pracodawcy, rozliczenie urlopu i ewentualnego ekwiwalentu, termin wydania świadectwa pracy oraz zasady zwrotu sprzętu. Zapis o zrzeczeniu się wszelkich roszczeń warto czytać szczególnie uważnie: prawa do wynagrodzenia zrzec się nie można, ale ugoda co do jego wysokości potrafi realnie ograniczyć to, co odzyskasz.